ابوالعلاء (همداني)
قاري ، اديب ، محدث

حسن بن احمدبن حسين بن احمد محمدبن سهل بن عطار از مردم شهر همدان در تاريخ 14 ذيحجه سال 488 قمري متولد و در تاريخ پنجشنبه 14 جمادي الاولي 569 قمري در سن 81 سالگي رحلت كرد. او در نحو ، لغت ، علوم قرآن و حديث ، استاد بود. داراي زهد ، خوش مشرب ومتمسك به امام وقت خويش بود. در بغداد وجوه مختلف قراآت قرآن را از حسين دباس بياموخت. در اصفهان نيز تعليم ديد و از ابوعلي حداد و ابوالقاسم بن بيان و در خراسان از ابي عبدا... القراوي حديث فرا گرفت حفاظ و بزرگان حديث از وي اخذ روايت كردند و تا پايان عمر وقت خويش را به قرآن وحديث صرف كرد و بر ديگر حفاظ عصر خود در انتساب، تواريخ و رجال برتري داشت. در انواع علوم داراي تأليفاتي شد. كتاب جمهره را حفظ بود . با اين همه ، متصف به عفت بود. و با افراد مراوده نداشت. هيچ مدرسه و تكيه اي نپذيرفت و در خانه خود درس ميگفت . وصيت او به آفاق و اقطار برفت و در دلهاي خاص وعام منزلتي عظيم داشت و چون بر رهگذري مي گذشت كودكان و .... به احترام وي بر پاي مي خواستند. و وي را دعا ميگفتند. سنت را شعار خويش داشت و هيچگاه بي وضو مس حديث نكرد. بافعي گويد، او را در قراآت و حديث تصانيفي است در مجلات كثيره و از آن جمله است كتاب زادالمسافر در پنجاه جلد.

لغت نامه دهخدا - اول ص 552