ميرزا محمدرضا ، كوثر عليشاه همداني
مفسر و عارف

مرحوم حاجي محمدرضا، فرزند محمدامين از اعقاب شيخ اشراق شيخ شهاب الدين سهروردي است. مرحوم شيخ ابوالفتح شهاب الدين يحيي بن حبش بن اميرك . از بزرگان حكماء اسلام و نخستين كسي است كه حكمت اشراق را ترويج و شايع نمود بدين سبب وي را شيخ اشراق و به سبب كشته شدنش شهاب الدين مقتول گويند .
او تأليفاتي دارد از جمله كتاب "پرتونامه"،قتلش در قلعه حلب ، رجب 587 قمري رخ داد. و مرحوم حاجي ميرزا محمدرضا صاحب عنوان از علماء معروف و عرفا مشهور بوده و در طريقت كوثر عليشاه لقب داشته است . كه شعر هم ميگفته است وتخلص كوثر برگزيده بود و شرح احوالش در كتاب هاي دبستان السياحه و شمس التواريخ آمده است و مريد حسينعلي شاه اصفهاني (متوقي 1234 ق) بوده است. و تاليفات چندي دارد از جمله : اول كتاب "الدرتنظيم" در تفسير قرآن عظيم. در الذريعه جلد 8 ص 83 درباره اين كتاب فرموده كه : آن تفسيري است فارسي كه در آن آيات اصول و فروع و مواعظ و قصص را بدون ترتيب سور قرآن تفسير نموده و تا آيه ميثاق در سوره انفال رسيده كه وفات كرد و جلدهاي بزرگ از آن مهيا گشت و آنرا شاگردش ميرزا ابوالقاسم معين الملك در سال 1279 ق بچاپ رسانيده. از ديگر تأليفات حاجي ميرزا محمد رضا، كتاب "مفتاح النبوه" است. در رد "پادري نصراني" كه در ترجمه حاجي ملااحمد نراقي شاره به وي شد و آن را در قصص العلماء ص 104 نسبت به وي داده است و فرمايد: در آن ميان عقل و كتب انبياء سلف را جمع نموده . همچنين الاشارات في المعارف و ديگري اناره الباسق باشراق وجه الصادق عليه السلام ( در عالم رؤيا به امر امام صادق"ع") مكلف به نوشتن شد.
در كتاب تاريخ مفصل همدان - ج م ص 179 آمده است كه ميرزا محمدرضا از معدود افرادي است كه در سن هيجده سالگي به مرتبه اجتهاد رسيده در رشته وعظ و سخنراني ، برتر از همه بود . عموم طبقات و دانشمندان در مجلس وعظ او شركت ميكردند و از بيانات او بهره ميبردند. در زمان ميرزاي شيرازي به نجف اشرف رفت، در صحن شريف منبر مي رفت، درسهاي حوزه علميه راتعطيل نمودند تا در مجلس او شركت نمايند.
صاحب كتاب "الماثر الآثار" گويد: او در فقه و اصول و حكمت و كلام و عرفان يد طولايي داشت محمدرضاي واعظ يكي از مبارزان سر سخت عليه شيخيه و پيروان حاج كريم خان بود. هر كس در مجلس وعظ او شركت مي كرد حتماً به گريه ميافتاد.
در كتاب مكارم الآثار راجعه به محل فوت او ، نوشته است كه ميرزا محمدرضا در كرمان فوت كرد و در مزار مشتاقيه دفن شد. اما در كتاب تاريخ مفصل همدان ج 3 ص 181 آمده است كه در تهران جانسپرد و در حرم عبدالعظيم حسني (طرف راست ، سمت كفشداري) دفن شد، تاريخ وفات او بر روي سنگ قبر 1318 نوشته شده است.
همچنين در كتاب طبقات اعلام الشيعه ، ج 2 ص 564 ميگويد ميرزا محمدرضا كه بعضي او را رضا ضبط كره و باعث اشتباه با جدش ملارضا شده است. اعيان الشيعه در ترجمه اش آقا رضا نوشته ، ولي در ذيل ترجمه جدش حاجي ملارضا، محمدرضا درج كرده است.
مرحوم علي اكبر دهخدا، در لغت نامه اش صفحه 18678 راجع به شخصيت كوثر عليشاه همداني نوشته است: حاج محمدرضا حاج محمدامين از علماء و عرفا معاصر رضا قلي خان هدايت ، در فقه ، اصول و حكمت دست داشت ، و تأليفاتي چند دارد. از آنجمله است تفسير معروف در دارالتنظيم و مثنوي قريب به هشت هزار بيت قبرش در خارج كرمان واقع است. رباعي زير از اوست.