شيخ علي دامغاني
مجتهد فعال

عالم عامل مرحوم آيت ا... شيخ علي دامغاني عالمي در سال 1286 قمري برابر با 1237 شمسي در روستاي حجاجي دامغان در خانواده اي عالم پرور متولد شد. جدش ، ملا عباس از علماي مورد اعتماد آن دوره بود.
هنوز مقبره اش زيارتگاه مردم آن محل است. شيخ علي پس از كسب مقدمات ، رهسپار سمنان شد، 3 سال سكونت وي در سمنان طول كشيد سپس جهت تكميل سطح به مشهد رضوي هجرت كرد . پس از چهار سال اقامت در مشهد، به دامغان مراجعت كرد و با تشويق و پشتيباني عمويش ، رهسپار نجف شد. در نجف اشرف دروس خارج فقه و اصول را نزد آيه ا... حاج ميرزا حسين طهراني و فقيه مامقاني و ايت ا... ميرزا حسين اصفهاني كسب كرد. ايشان دوران تحصيل در نجف اشراف را از لحاظ مالي و گرماي شديد ، به سختي ياد ميكند و ميگويد، گرما ، گاه به حدي بود كه اگر كبوتري از يك سمت صحن به سمت ديگر پرواز ميكرد. از شدت گرما به زمين مي افتاد. وي در كسب معارف قلبي و اشراقي موفق بود. ميگويد: شبها در نماز شب ابوذر صحابي سرشناس را ياد ميكردم و از اين موضوع غير از خداوند كسي مطلع نبود،روزي سيدي به نزدم آمد ، ضمن دلجويي و محبت گفت : فرزندم ابوذر نيازمند به استغفار نيست، ديگران را دعا كن و به من كمك كرد . ايشان در سن 30 سالگي ، به درجه اجتهاد مطلق نائل آمد. به تقاضاي مردم همدان، آيت ا... طهراني، ايشان را از ميان شاگردانش برگزيد و به همدان مامور كرد . وي با قلب سليم در بين مردم همدان نفوذ كرد عاقبت در مدرسه علميه دامغاني به خاك سپرده شد. كار روحاني ، تسخير جان و دل مردم است. زندگي ايشان ساده و به حداقل اكتفا ميكرد و شخصاًَ به حال فقرا و ايتام رسيدگي كرد. در رسيدگي به احوال خويشان ، مستمندان و حتي حيوانات سعي لازم را داشت . در مواقعي كه ضروت اقتضاء ميكرد بر مشروبخواران نيز حد جاري ميكرد.
حاج ميرزا محمدعلي دامغاني فرزند ارشد ايشان كه به مقام اجتهاد نائل آمد در عرفات و بار ديگر در همدان ...) ايشان در مساجد جامع و مير عقيل به نماز جماعت و سخنراني و در مسجد جامع كلبعلي به اقامه نماز جمعه مي پرداخت. كساني كه در آن مجالس حضور داشتند ميگويند، وقتي كه به بيان تقوي و استغفار ميپرداخت ،اشك از ديدگانش جاري ميشد و از محاسنش مي ريخت. احساس ميكرديم كس ديگري شده ا يم و در ما تحولي رخ داده است.
در درس ايشان علاوه بر طلاب ، تجار متشرع نيز جهت كسب احكام معاملات شركت ميكردند اثرات معنوي ايشان در اكثر شاگردانش هويدا بود بخصوص سه شاگرد بارزش به اسامي 1- حاج شيخ تقي يزدي متوفي 1350 شمسي در خانواده اي از تجاز اصيل و متشرع همدان متولد شد و در اثر سعي و كوشش در همدان به مقام اجتهاد رسيد و از طرف شيخ عبدالكريم حائري يزدي ، مدرس حوزه علميه قم مامور شد با لباس شخصي با فرقه ضاله بهائيت به مباحثه بپردازد. شيخ عبدالكريم حائري از ايشان ، به عنوان استاد الفقهاء نام برده است. جنازه اين فقيه سعيد بنا به وصيتش به نجف اشرف حمل و دفن گرديد.
2 - آيه ا... آخوند ملاعلي معصومي متوفاي 1357 شمسي ، در سالهاي 1326 تا 1325 قمري .
3 - آيت ا... شيخ محمد علي دامغاني . متوفاي 1359 شمسي . فرزند ارشد آيه ا... شيخ علي دامغاني - در ابتدا از محضر پدر ،بهره وافي برد و جهت ارائه تحصيل به قم عزيمت كرد و پس از كسب و احراز مقام اجتهاد، به درخواست پدر ،به همدان مراجعت كرد و در مدرسه زنگنه به تدريس پرداخت. سرانجام دعوت حق را لبيك گفت و طبق وصيتش ،در پائين پاي پدر و مادرش در مدرسه اي كه تاسيس كرده بود، دفن شد.