سيدمحمدعلي جمالزاده
نويسنده

محمدعلي جمالزاده در سال 1309 قمري در شهر اصفهان بدنيا آمد و در سن 106 سالگي در تاريخ 1376 شمسي در شهر ژنو دار دنيا را وداع گفت . او فرزند سيدجمال الدين واعظ است. سيدجمال الدين متولد 1279 در همدان بود. غالباً براي وعظ به شهرها مختلف سفر ميكرد . پدر ، محمد علي را در سن 12 سالگي براي تحصيل به بيروت فرستاد در اين هنگام اوضاع سياسي ايران ، دگرگون شد. محمدعلي شاه مجلس را به توپ بست و هر يك از آزاديخواهان به سرنوشتي دچار شدند. سيدجمال لدين ، پنهاني خود را به همدان رسانيد تا به عتبات برود. وي در همدان به چنگ عمال دولتي افتاد . به دستور دولت ، او را تحويل حكومت بروجرد دادند، پدر به اراده حاكم (اميرافخم) با طناب كشته شد. جمالزاده در بيروت ،به تحصيلات اروپايي متمايل شد و در سال 1910 ميلادي به توصيه ممتاز السلطنه ، سفير ايران در فرانسه به شهر لوزان سوئيس رفت ، سپس در سال 1911 ميلادي به ديژون (فرانسه) رفت و ديپلم علم حقوق را از اين دانشگاه گرفت. وقوع جنگ جهاني موجب تشكيل كميته مليون ايراني، به زعامت سيدحسن تقي زاده ، در برلن ، براي مبارزه با درس انگليسي شد. محمدعلي جمالزاده به اين كميته دعوت شد. او در سال 1915 به برلن آمد و تا سال 1930 در اين شهر بود.جمالزاده پس از ورود به برلن ، مدت درازي نگذشت كه از جانب كميته مليون بعنوان ماموريت ، به بغداد و كرمانشاه اعزام شد. حدود هشت سال در اين كار بود تا اين كه از سال 1931 به دفتر بين المللي كار وابسته به جامعه ملل پيوست و در سال 1956 بازنشسته شد.
سپس به ژنو مهاجرت كرد و تا پايان عمر در اين شهر بود، در اين مدت چند دوره به نمايندگي دولت ايران در جلسات كنفرانس بين المللي آموزش و پرورش شركت كرد. مدت زندگي جمالزاده در ايران حدود سيزده سال شد و بيش از نود سال خارج از ايران بود. انتشار كتاب گنج شايگان (1335 قمري كه نخستين تاليف تحقيقي او بود موجب شهرت او شد. غالب مقالات او در زمينه مباحث تاريخي بود، نخستين كتاب داستاني او (فارسي شكر است) نام داشت . جمالزاده نويسندگي را با مجله كاوه آغاز كرد . پس از آنكه مجله كاوه تعطيل شد با همكاري جوانان ايراني دانشجو ،مجله فرنگستان را در برلن بنياد نهاد. و با روزنامه هاي ايراني ؛ آزاد ،شفق سرخ ، كوشش ،اطلاعات در زمينه مسائل اجتماعي همكاري داشت. بعداً مدير مجله علم و هنر شد كه در برلن منتشر ميشد. جمالزاده پس از شهريور 1320 كه مجله هاي مختلف ماهانه ادبي در ايران منتشر شد، در غالب آنها مقاله و داستان نوشت . سخن ،يغما ،راهنماي كتاب، وحيد، ارمغان ، هنر و مردم ، بيش از همه مقاله داشت .
تاليفات محمدعلي جمالزاده به ترتيب تاريخ در زمينه تاريخ و ادبيات؛
1 - 1335 قمري - گنج شايان چاپ برلن
2 - 1340 قمري - تاريخ روابط روس با ايران چاپ برلن و تهران
3 - 1317 شمسي - پندنامه سعدي
4 - 1321 - قصه قصه ها
5 - 1337 - بانگ نامي (داستانهاي مثنوي مولانا)
6 - 1341 - فرهنگ لغات عوامانه
7 - 1345 - طريقه نويسندگي و داستان سرايي
8 - 1348 سرگذشت حاجي باباي اصفهاني
9 - 1366 - اندك آشنايي با حافظ
فهرست كتابهاي داستاني :
10 - 1320 قمري - يكي بود و يكي نبود
11 - 1321 شمسي - دار المجانين
12 - 1321 شمسي - عمو حسينعلي
13 - 1323شمسي - صحراي محشر
14 - 1325 شمسي - گلشن ديوان
15 - 1326 شمسي - معصومه شيراز
16 - 1322 شمسي - سرو ته يك كرباس يا اصفهان نامه (دو جلد به انگليسي ترجمه شد)
17 - 1334 شمسي - تلخ و شيرين
18 - 1337 شمسي - شاهكار (دوبله)
19 - 1338 شمسي - كهنه و نو
20 - 1340 شمسي - غير از خدا هيچ كس نبود
21 - 1343 آسمان و ريسمان
22 - 1353 قصه هاي كوتاه براي بچه هاي ....
23 - 1357 قصه ما به سر رسيد
تاليفات اجتماعي و سياسي :
24 - 1338 آزادي و حيثيت انساني
25 - 1340 خاك و آدم
26 - 1341 زمين ، ارباب، دهقان
27 - 1345 خلقيات ما ايرانيان
28 - 1357 تصوير زن در فرهنگ ايران
متون ترجمه :
29 - 1330 قمري - قهوه خانه سورات يا جنگ هفتاد دو ملت
30 - 1334 ويلهم تل
31 - 1335 داستان بشر
32 - 1335 دون كارلوس
33 - 1336 خسيس
34 - 1336 داستانهاي برگزيده از چند نويسنده خارجي
35 - 1340 دشمن ملت
36 - 1340 داستانهاي هفت كشور
37 - 1349 بلاي تركمن در ايران قاجاريه
38 - 1352 قنبر علي جوانمرد شيراز
39 - 1357 سير و سياحت در تركستان و ايران
40 - 1357 جنگ تركمن
نوشته هاي تفنني :
41 - 1326 هزار پيشه
42 - 1339 كشكول جمالي (دو جلد)
43 - 1342 صندوقچه اسرار (دو جلد)
نوشته هاي خاطراتي :
به دوستان و هم روزگارانش اختصاص دارد و در شماره هاي متعدد مجلات به چاپ رسيده است. همچنين تعداد بيست و شش هزار برگ ، حاوي نامها ، اوراق ، عكس ها و نوشته هاي پراكنده ، در سال 1370 از طريق كنسولگري ژنو، به سازمان اسناد ملي تحويل شد. در سال 1355 طي مقاوله نامه ا ي تمام كتابهاي شخصي او در سه مرحله به دانشگاه تهران اهداء و تحويل شد. همچنين مقداري سهام سيمان را كه در ايران داشت به دانشگاه تهران جهت مصارف امور خيريه ، اهدا شد.
سيدمحمدعلي جمالزاده را پايه گذار داستان نويسي جديد فارسي و ندا دهنده تجديد حيات نثر فارسي شمردند.