مجذوب علي شاه كبودر آهنگي
سالك متقي ، صاحب طريقت

محمد جعفربن حاج صفرخان بن عبدا... خان بن حاج محمدخان كبودرآهنگي بيوك آبادي از طائفه قراگزلوي همدان از مشاهير علماء و عرفا و مشايخ سلسله نعمه اللهي فقيه حكيم عارف و اديب خليفه نور علي شاه قطب اصفهاني ملقب به مجذوب منسوب به كبودرآهنگ و ساكن بيوك آباد سر سلسله خاندان مجذوبي ها است كه در عصر فتحعلي شاه از فقهاء مشهور در نيمه اول قرن سيزدهم بوده است. در سير و سلوك و تهذيب نفس و روح و رياضيات شرعي زحمت فراوان كشيده و از دست ظاهربينان و قشريون رنج و آزار بسيار ديده و طعن زياد شنيده .
مجذوب علي شاه ، دوران كودكي و اوايل شباب را تاحدود 17 سالگي در همدان گذرانيد و علوم مقدماتي و ادبيات و منطق را در همانجا فرا گرفت بعد به اصفهان رفت و بالغ بر پنج سال در آن شهر به تحصيل حكمت و علوم عقلي پرداخت. سپس عازم كاشان شد و از آن پس در راه عرفان قدم نهاد و پس از سير و سلوك و طي راه حقيقت با اجازه نورعلي شاه به ارشاد و هدايت خلق پرداخت و از عرفاي معروف زمان گرديد. او در كتب بزرگان علماء و محققين كه روح عرفاني داشته ا ند مطالعه زياد كرده مانند سيدبن طاووس خواجه نصير و ابن فهد و ابن ميثم و شيخ بهايي و مير داماد ميرفندرسكي ، .... اول ،و فيض كاشاني (رحمهم ا...) و از روح عرفاني آنان استفاده كامل نموده ،انزوا و گوشه گيري و رياضات شرعيه را به اجازه اجتهاد و مراتب عاليه علم كه در علوم رسميه متداول است ترجيح داده است و پس از نيل به مراتب اجتهاد ميرزا ابوالقاسم قمي او را دستور ميدهد كه در همدان عهده امور فتاوي و مسائل ديني مردم شود ولي او بدليل مشكلاتي كه وجود داشته و جوي كه بر همدان حاكم بوده كمتر به اين امور پرداخته و اوقات خود را به مطالعه و نوشتن حواشي و تعليقه بر كتب فقهي صرف نمود. و آثار علمي از خود به يادگار گذاشته. ملازين العابدين شيرواني مولف كتاب "بستان السياحه" شاگرد و مريد كامل حاج محمد جعفر مجذوب علي شاه است و شرح حال او را به تفصيل بيان نموده و اجداد او را از رجال سياسي و عرفاني شمرده .
از جمله حاجي عبدا... خان قراگزلو بن حاج محمدخان است كه در زمان كريم خان زند اعتبار تمام داشته است. مردي با عطوفت و شفقت نسبت به فقراء و ضعفاء بوده است. با اين كه حاكم همدان بوده اكثر شبها شخصاً نزد فقرا رفته از آنها تفقد مينمود و احسان ميكرد . مجذوب علي پس از يك دوره رياضت و تحمل سختي و ملامت از افراد مغرض . علي الظاهر جهت آسوده ماندن از اعتراضات در بيوك آباد سكونت نمود و عقايد مجذوبيه را براي رفع اتهام نوشت و به نظر ميرزاي قمي رساند و مورد تاييد قرار گرفت. در سال 1239 يا 38 به تبريز رفت و مورد احترام عباس ميرزا بوده در ماه ذيعقده همان سال در حال سجده درگذشت و در جوار مقبره حضرت امامزاده حمزه مدفون گرديد.
حاج محمد خان عموي مجذوب مردي پرهيزگار و از امراي عدالت خواه و رعيت نواز به جلالت قدر و رفعت شان معروف بود و در حمايت از شرع مقدس دقيقه ا ي فرو نمي گذاشت. زين العابدين شيرواني كه معاصر با او بود. شرح حال او را مفصل نوشته و او را يكي از امراي با تدبير معرفي كرده كه در جنگ با روس شهامت و شجاعت نشان دهد موجب فتح و ظفر گرديد و مدتي حكومت خوي و مراغه و قره باغ را داشت عاقبت ساكن تبريز شد و در سال 1240 قمري از دنيا رفت و در جوار مجذوب علي شاه مدفون شد و او از مريدان معطر علي شاه كرماني و در طريقت نعمت اللهي بود.
مجذوب علي داراي پنج پسر و سه دختر بود. پسران به اسامي عبدالجواد، محمدابراهيم، عبدالحميد، ميرزا لطف ا... و ميرزا علي نقي كه ايشان از فضلا و شاگردان صاحب "جواهر" بوده و رساله هاي زياد به خط او ديده شده است و صاحب "بستان السياحه" عبدالجواد را نيز نيكو معرفي كرده است.
آثار و تاليفات مجذوبعلي شاه :
محمد جعفر بيوك آبادي آثار زيادي دارد كه از تتبع و احاطه او بر فنون حكايت ميكند ولي اكثراً در سلوك عرفان و حكمت است و در فقه و ادبيات نيز تاليفاتي دارد.
شرح كفايه الاحكام محمدباقر بن محمدمومن سبزواري
مفتاح الاصول الي كنوز تجريد الاصول . شرح بر تجريد الاصول نراقي است و پسرش ميرزا علي نقي آنرا مفتاح نام نهاد.
رساله در فقه، رساله در حقيقت شرعيه ، رساله في القرائه خلف الامام عقايد مجذوبيه ، در اين كتاب مساله وحدت وجود را مطرح ميكند.
رساله و مسافت شرعي ، رساله در عدالت كه در سال 1304 قمري تاليف شده.
مرآت الحق، مراحل السالكين ، رساله در شرح حديث ، "انا اصغر من ربي بستين" اين كتاب در آستان قدس رضوي موجود است. شرح دعاي اميرالمومنين "اللهم نور ظاهري بطاعتك" سال 1314 چاپ شده . حاشيه بر كفايه المقصد سبزواري ، حاشيه بر لمعه ، شرح زيارت جامعه ، رساله در نبوت خاصه.
فصلنامه فرهنگ شماره 1
تاريخ مفصل همدان ج 3 اثر صابري همداني