شيخ محمد نهاوندي
مفسر بزرگ قرن چهاردهم

محمدبن عبدالرحيم مشهور به شيخ محمد نهاوندي در سال 1291 قمري در تهران متولد شد. و در سال 1371 در سن 80 سالگي در مشهد مقدس وفات و در آستان قدس رضوي دفن گرديد. از او به عنوان يكي از دانشمندان بزرگ شيلي قرن چهاردهم قمري ياد ميشود. دانشمندي فرزانه ، مجتهد ، مفسر ، فقيه ..... و موجب فخر و مباهات شيعه در قرن گذشته بود. او در خاندان علم تقوي و ورع زاده شد و تحت تربيت پدر ارجمندش به سطوح بالاي علم و تقوي نائل شد. برادر بزرگ وي بنام شيخ محمدحسن نهاوندي نيز از فقهاي برجسته و طراز اول شيعه در مشهد به شمار ميرفت و سالهاي بسياري را در سامرا در محضر درس ميرزاي بزرگ شيرازي حاضر شد. و هنگام بازگشت به ايران ابتدا در تهران ، سپس در مشهد به تعليم و تربيت شاگردان پرداخت و در سال 1328 قمري وفات يافت و شيخ محمدنهاوندي جانشين علمي او گرديد و 43 سال در ترويج انديشه ديني و تربيت شاگردان حاذق و مجتهد تلاش كرد. شيخ محمد و شيخ محمدحسن هر دو فرزند ميرزا عبدالرحيم نهاوندي هستند. ميرزا عبدالرحيم پس از تحصيل مقدمات علوم اسلامي به نجف اشرف عزيمت و از محضر درس مرجع بزرگ زمان ، شيخ مرتضي انصاري و صاحب جواهر ، حاضر گشت و از شاگردان برجسته شيخ به شمار رفت. ميرزا عبدالرحيم در سال 1289 به تهران و مشهد بازگشت، يك سالي در مشهد رضوي اقامت گزيد سپس در مدرسه مروي تهران 12 سال به تعليم و تربيت پرداخت ، عاقبت در سن 97 سالگي به سال 1304 قمري به رحمت ايزدي پيوست و پيكر مطهرش به نجف اشرف انتقال يافت.
اما محقق اردبيل در كتاب ريحانه الادب مي نويسد كه جنازه عبدالرحيم در بلده علميه قم ،صحن حضرت معصومه (ع) دفن است.
استادان شيخ محمد نهاوندي عبارتند از :
1 - نفحات الرحمن في تفسير القران در چهار مجلد ، در بر دارنده يك دوره تفسير كامل قرآن است.
2 - ضياء الانصر في مباحث الخيار
3 - ديوان زبده المصائب
4 - سراج النهج في مسايل العمره و الحج
5 - خلل الصلاه
6 - تحفه المرضيه في العمل به بجداول السنيه ( در موضوع رياضيات است).
براي آگاه بيشتر ،از شرح حال مفسر بزرگ شيخ محمد نهاوندي و خاندان وي ميتوان به مصادر و مآخد زير مراجعه كرد:
1 - الذريعه الي تصانيف الشيعه، شيخ آقا بزرگ تهراني ، مجلدات 9 و 24
2 - ريحانه اللادب ، مدرس تبريزي ،مجلدات 4 و 6
3 - نقباء البشر في القران الرابع عشر ، شيخ آقا بزرگ تهران جلد 3
4 - هديه الرازي الي الامام المجدد: شيرازي ، شيخ آقا بزرگ تهراني
5 - گنجينه دانشمندان ، محمد شريف رازي جلد 7
6 - وفيات العلماء حسين جلالي شاهرودي
7 - فهرست خان بابا مشار ، جلد 5
8 - اعيان الشيعه ، سيدمحسن امين ، جلد 7
9 - فوائي الرضويه في احوال علماء المذهب الجعفريه ،شيخ عباس قمي
10 - لغت نامه دهخدا
11 - فهرست نسخه هاي خطي كتابخانه آيت ا.. مرعشي نجفي جلد دوم راهنما