جنيد نهاوندي
صاحب مكتب جنيديه

جنيد ابن محمد، كنيه اش ابوالقاسم ، در سال 207 ه. ق در نهاوند بدنيا آمد، ولي چون در بغداد رشد كرد و زندگاني خود را در آنجا گذرانده به جنيد بغدادي معروف شده است. نظر به اينكه شغل پدرش شيشه گري بود و خودش نيز مدتي خز فروش بوده و قواريري و خزاز نيز شهرت يافته است.
اين عارف بزرگ در زمان خلافت مأمون ، متوكل ، منتصر ، ....، و مقتدر عباسي و حكومت يعقوب ليث ، عمروليث ،طاهر و امير اسماعيل ساماني زيسته است. جنيد در زندگي نسبتاً طولاني خود سعادت درك محضر امام علي نقي (ع)، و امام حسن عسگري (ع) را داشته است و با دانشمنداني چون ابوجعفر محمد بن عثمان و ابو عمر عثمان بن سعيد اسدي زيات و علي بن بابويه، محمدبن يعقوب كليني ، محمدبن اسماعيل بخاري ابونصر فارابي و منصور حلاج معاصر بوده است.
القاب متعددي به جنيد نسبت داده اند مانند سلطان المحققين ، لسان القوم ، سيد الطايفه ، شيخ المشايخ، طاووس العلما و عبد المشايخ. او از پيروان حارث محاسبي بود. در مذهب شافعي فقيه به شمار ميآمد.
جنيد داراي مكتب مستقلي به نام جنيديه بود و پيروان زيادي داشت. در تمام كتب صوفيه همه به جلالت قدر و علو مرتبت وي اعتراف كرده ا ند و او را عارف بزرگ و صوفي اي وارسته ميدانند.
جنيد از اوائل كودكي داراي هوشي سرشار و ذهني وقاء بود. فقه را نزد ابوثور كلبي ابراهيم بن خاله آموخت. در 20 سالگي فتوي ميداد و با عالمان زمان خود بحث ميكرده است.
نقل است كه دايي او بنام سري سقطي ، در 7 سالگي جنيد را به حج برد و در آنجا در مجلسي كه مباحث ديني مورد بحث و گفتگو بود مسئله شكر به ميان آمد. در آن مجلس چهارصد قول و نظريه از طرف علماي حاضر عنوان شد. سري به جنيد گفت هفت ساله گفت تو هم چيزي بگو ، جنيد گفت ، شكر آن است كه با نعمتي كه خدا به تو داده است به وي عاصي نشوي و نعمت او را سرمايه معصيت نسازي چون جنيد اين بگفت هر چهارصد پير گفتند احسنت يا قره العين و همه اتفاق كردند كه بهتر از اين نتوان گفت .
جنيد را بزرگترين عارف قرن سوم هجري شمرده ا ند او به همه علوم زمان خود واقف بود. سهروردي او را در كتاب خود ، تالي حكماي يونان ميداند.شيخ عطار در تذكره الاولياء از وي چنين ياد كرده است.
آن شيخ علي الاطلاق ،آن قطب به استحقاق آن منبع اسرار ،آن مطلع انوار، آن سبق برده به استاوي ،سلطان طريقت ، جنيد بغدادي رحمت ا... عليه شيخ المشايخ و عالم و امام الائمه جهان، در فنون علم به كمال و در اصول و فروع مفتي در معاملات و رياضيان و كرامات و كمالات لطيف و اشارات عالي ، بر جمله سبقت داشت و از اول تا آخر روزگار پسنديده و قبول و محمود همه فرقت بود.
اين جمله از اوست : من لم يكن للوسال اهلاً فكل احسانه ذنوب .
ميگويند وقتي جنيد از بيابان صفا ميگذشت ، سگي را ديد كه در بين راه خفته و از بي قوتي قوت حركت و از پيري ياراي رفتنش نيست. وي قوتي كه داشت يك نيمه به نزد آن سگ گذاشت و ميگفت آيا كسي ميداند كه از درگاه خالق ،از ما هر دو بهتر كيست؟ گيرم به ظاهر من از او بهتر باشم . تا عاقبت كار و كردار چه باشد.
حكايتهاي فراواني از پرهيزگكاري ،زهد، تقوي و نيك نفسي جنيد در كتابهاي عرفا آمده است.
از او نقل است كه ما اين تصوف به قيل و قابل نگرفتيم و به جنگ و كارزار به دست نياورده ايم. اما از سر گرسنگي و بي خوابي يافته ا يم و دست برداشتن از دنيا و بريدن از آنچه دوست داشته ا يم و در چشم ما آراسته بود.
جنيد روز جمعه سال 298 قمري بعد از 91 سال زندگي، در بغداد بدرود حيات گفت و در قبرستان شونيزه به خاك سپرده شد. شاگردان و افرادي كه از جنيد نهاوندي اجازه ارشاد داشته ا ند :
1 - شيخ علي رودباري
2 - عمروبن عثمان مكي
3 - ابوبكر واسطي
4 - ابوعمر زجاجي
5 - ابوبكر شبلي
6 - منشاد دينوري
7- ابوالعباس سريج
8 - حسين بن منصور حلاج
9 - ابومحمد دينوري