ملا حسينقلي شوندي

حسينقلي در سال 1239 قمري در روستاي شوند رزن بدنيا آمد پدرش همواره از خداوند ميخواست فرزندانش در سلك روحانيت در آيند و در اين راه اهتمام ميورزيد. پس از گذراندن ايام كودكي او را به تهران آورد. وي مقدمات را در زمان كوتاه فرا گرفت و بعد سطوح را نزد بعضي از فضلا تحصيل كرد.سپس از محضر شيخ عبدالحسين تهران معروف به شيخ العراقين استفاده برد. آنگاه به سبزوار رفت و از فيلسوف معروف ملا هادي سبزواري توشه ها برگرفت سپس عازم نجف اشرف شده و سالياني دراز فقه و اصول را از محضر شيخ مرتضي انصاري فرا گرفت.
پس از درگذشت شيخ انصاري به سال 1281 قمري نزد ديگران شاگردي نكرد. زيرا نيازي بدان نداشت و از عراق خارج نشد بلكه در خانه منزوي شد و عهدهدار افتاء و مرجعيت نشد و دنبال رياست نيفتاد ولي خواص اهل علم و تقوي او را رها نكردند.
پدرملا حسينقلي ابتدا چوپاني ميكرد و بعد كفاش شد. خداوند دو پسر به او عطا كرد بنامهاي حسينقلي و كريم قلي ، ملا حسينقلي فرزند پدري سعادتمند به نام رمضان شوندي …. همداني است. كه نسبتش به جابربن عبدا… انصاري ميرسد.
آخوند ملا حسينقلي شوندي ، عارف والاقدر ، فقيه و حكيم و فرزانه از مبرٌزترين شاگردان سيدعلي شوشتري و بزرگترين استاد عرفان و اخلاق در اين اواخر است كه بعد از اوكسي به پايهاش نرسيد.
شيخ آقا بزرگ تهراني دربارهاش ميگويد: او در علم اخلاق وزنه عظيمي است كه به وصف نيايد مدتها گذشت و زمانه به سان او در علم اخلاق و تهذيب نفوس نديد و اين فن به او ختم شد و پس از وي كسي كه نظيرش باشد بوجود نيامد.مرحوم ملكي تبريزي شاگرد بزرگ او ميگويد: "ما رأيت له نظيراً في المراتب المذكور"
حسينقلي در نامه اي مينويسد….. ملتفت باشيد كه به هيچ وجه اذيتش به غير نرسد و در قضاء حوائج مسلمين سعي بليغ نمايند.
شيخ آقا بزرگ تهراني ميگويد: آخوند همداني شاگردان زيادي تربيت كرد در فن اخلاق ، كه هر يك ستارگان فروزاني بودند كه زينت آسمان علم و فضيلت و محور تقوي به حساب ميآيند و من گر چه فيض درك محضرش نصيبم نشد چون دو سال پس از وفاتش يعني به سال 1313 قمري به عراق رفتم ولي گروه زيادي از شاگردانش را كه شب و روز در ملازمش بودند و به آنچه خواستند رسيدند و به سعادت ابدي دست يافتند. درك كردم ،شاگرداني كه اثر تربيت او به خوبي در سيمايشان نمايان بود . قسمتي چند از شاگردان او عبارتندا از: شيخ محمد بهاوي - سيداحمد كربلايي - سيدحسن صدر - ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي ، مجاهد و مصلح بزرگ ، سيدجمال الدين اسد آبادي.
بالاخره پس از عمري تلاش و كوشش و تربيت دهها انسان مستعد ، در بيست و هشتم شعبان 1311 قمري در كربلا مرحوم شد . جسد پاكش سمت چپ صحن مطهر امام حسين عليه السلام دفن شد.
گويا امروزه از آخوند همداني ، كتاب و اثر قلمي چاپ شده در دست نيست. جز چند نامه و دستوالعمل پر محتوي كه در آخر كتاب "تذكره المقتين" به چاپ رسيده است يكي از آن نامه ها دستورالعملي است خطاب به مرحوم سيدعلي آقا ايرواني.
آثار ديگر وي عبارتند از : تقريراتي كه از درس شيخ انصاري نوشته است،يا شاگردانش از درس فقه يا اخلاق نگاشتهاند. از جمله صلاه المسافر الخلل ، القضاء و الشهادت كتابي در موضوع رهن"
علامه طباطبائي ميگويد؛ گروهي به دسته جمعي توطئه كردند و روش عرفاني و الهي ، توحيدي مرحوم آخوند را به باد انتقاد گرفته و در يك عريضهاي به مرحوم شربياني ، در هنگامي كه مرحوم شربياني رياست مسلمين را بعهده داشته و رئيس مطلق وقت شمرده ميشده است. نوشتند كه ملا حسينقلي ، روش صوفيانه در پيش گرفته است. مرحوم شربياني نامه را مطالعه فرمود و زير نامه نوشت : كاش خداوند مرا مثل آخوند صدفي قرار دهد. با اين جمله آن عالم بزرگ ، دسيسه هاي مخالفين را بر باد داد.